İşten ayrılma süreci hem çalışan hem de işveren açısından dikkatle yönetilmesi gereken önemli bir dönemdir. Özellikle ihbar süresi içinde çalışanların sahip olduğu haklardan biri olan iş arama izni, yeni bir iş bulma sürecini kolaylaştıran yasal bir haktır. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında düzenlenen bu hak, çalışanların işten ayrılmadan önce yeni iş fırsatlarını değerlendirmesine olanak tanır.
Peki iş arama izni nedir, kaç saat kullanılır, nasıl hesaplanır ve işverenin yükümlülükleri nelerdir? Bu rehberde tüm detayları ele alıyoruz.
İş arama izni, iş sözleşmesi feshedilen veya feshedilecek olan çalışana, ihbar süresi boyunca yeni bir iş arayabilmesi için verilen yasal ve ücretli izin hakkıdır.
Bu izin sayesinde çalışan:
İş arama izni, çalışanın maaşından kesinti yapılmadan kullandırılır ve işveren tarafından sağlanması zorunludur.
İş arama izni, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 27. maddesinde açık şekilde düzenlenmiştir.
Kanuna göre:
Bu düzenleme, çalışanın işsiz kalma riskini azaltmayı ve yeni işe geçiş sürecini desteklemeyi amaçlar.
İş Kanunu’na göre çalışanlara günlük en az 2 saat iş arama izni verilmesi zorunludur.
Temel kurallar:
Örneğin bir çalışan 09:00 – 18:00 arası çalışıyorsa, iş arama izni kapsamında saat 16:00’da işten ayrılabilir.
İş arama izninin toplam süresi, çalışanın ihbar süresine göre değişir.
İhbar Süresi | Çalışma Düzeni (5 Günlük) | Toplam İş Arama İzni |
|---|---|---|
2 Hafta | 10 iş günü | 20 saat |
4 Hafta | 20 iş günü | 40 saat |
6 Hafta | 30 iş günü | 60 saat |
8 Hafta | 40 iş günü | 80 saat |
Burada önemli olan takvim günü değil, fiili çalışma günüdür.
İş arama izni hesaplaması oldukça basittir:
Formül:
Toplam İş Arama İzni = İhbar Süresindeki Çalışma Günü × 2 Saat
Örnek:
Hesaplama:
20 gün × 2 saat = 40 saat
Bu süre çalışan tarafından günlük veya toplu şekilde kullanılabilir.
Evet. Çalışan isterse iş arama izinlerini birleştirerek toplu kullanabilir.
Örneğin:
Toplam 40 saatlik iş arama izni olan bir çalışan, son 5 iş gününü (günde 8 saat baz alınarak) iş arama izni olarak kullanabilir.
Ancak bunun için:
Toplu kullanım özellikle yoğun mülakat süreçlerinde avantaj sağlar.
Evet. İş arama izni tamamen ücretli bir izin türüdür.
Bu süreçte:
Bu hak, çalışanın ekonomik kayıp yaşamadan yeni iş aramasını destekler.
İşveren iş arama iznini kullandırmazsa, çalışana bu sürelerin ücretini ödemek zorunda kalabilir.
Üstelik uygulamada bu ücret bazı durumlarda zamlı şekilde hesaplanabilir.
Örnek:
Hesaplama:
40 × 250 = 10.000 TL
Bu nedenle işverenlerin izin kayıtlarını doğru şekilde takip etmesi önemlidir.
Evet, ancak bunun için çalışan ihbar süresine uyarak işten ayrılıyor olmalıdır.
Yani:
İhbar süresi içinde aktif çalışan herkes bu haktan yararlanabilir.
İş arama izni gibi saat bazlı izinlerin manuel takibi, özellikle çok çalışanlı işletmelerde hata riskini artırabilir.
Takip edilmesi gereken başlıca süreçler:
Bu noktada dijital insan kaynakları sistemleri süreçleri büyük ölçüde kolaylaştırır.
HRCORE ile işletmeler:
Özellikle iş arama izni gibi kısa süreli ve saat bazlı izinlerde HRCORE, insan kaynakları ekiplerine daha kontrollü ve şeffaf bir süreç sunar.
Kanunen günlük en az 2 saat verilmelidir.
Hayır. Genellikle yalnızca çalışılan günler için uygulanır.
Evet. Çalışan talep ederse toplu kullanılabilir.
Hayır. Tamamen ücretli izindir.
Hayır. Ayrı bir haktır ve ihbar süresini azaltmaz.
Evet. İş Kanunu gereği zorunludur.