İhbar süresi, belirsiz süreli iş sözleşmesinin sona erdirilmesinden önce işçi veya işveren tarafından karşı tarafa tanınması gereken bildirim süresidir.
Çalışanın işyerindeki kıdem süresine göre değişen ihbar süresi, iş ilişkisinin bir anda sona ermesini önlemeyi amaçlar. Böylece işveren yeni bir çalışan bulmak için, çalışan ise yeni bir iş aramak için belirli bir süre kazanır.
İhbar süresi kurallarının temel dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesidir.
İnsan kaynakları açısından bakıldığında ise ihbar süreci yalnızca bir tarih hesaplamasından ibaret değildir. Çalışanın işe giriş tarihi, kıdemi, izinleri, çalışma kayıtları, ücret bilgileri ve fesih bildirimi gibi birçok bilginin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Bu nedenle özellikle çalışan sayısı yüksek işletmelerde ihbar süreçlerinin manuel olarak takip edilmesi hata riskini artırabilir.
İhbar süresi, çalışanın aynı işverene bağlı çalışma süresine göre belirlenir.
Çalışma Süresi | İhbar Süresi | Gün Karşılığı |
|---|---|---|
6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
6 ay – 1,5 yıl arası | 4 hafta | 28 gün |
1,5 yıl – 3 yıl arası | 6 hafta | 42 gün |
3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 gün |
Bu süreler kanunda belirtilen asgari bildirim süreleridir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile çalışan lehine daha uzun süreler belirlenebilir.
İhbar süresinin doğru belirlenebilmesi için öncelikle çalışanın kıdem süresinin doğru şekilde tespit edilmesi gerekir.
İhbar süresi hesaplanırken temel olarak çalışanın işyerindeki kıdem süresi dikkate alınır.
Örneğin;
Burada kritik nokta, çalışanın işe giriş tarihinin ve çalışma geçmişinin doğru şekilde kayıt altında tutulmasıdır.
İnsan kaynakları departmanlarında bu bilgilerin Excel dosyaları, farklı belgeler veya manuel listeler üzerinden takip edilmesi zaman içerisinde karışıklığa neden olabilir.
Dijital personel yönetim sistemleri ise çalışan bilgilerinin merkezi olarak tutulmasına ve ihtiyaç duyulan kayıtlara hızlı şekilde ulaşılmasına yardımcı olur.
İhbar sürecinde dikkat edilmesi gereken konulardan biri de sürenin ne zaman başladığıdır.
Fesih bildiriminin karşı tarafa ulaşmasıyla birlikte ihbar süreci başlar. Bu nedenle fesih bildiriminin tarihi ve ilgili kayıtların doğru şekilde saklanması önemlidir.
İhbar süresi boyunca iş sözleşmesi devam eder. Çalışan mevcut görev ve sorumluluklarını yerine getirmeye devam ederken işveren de ücret ve diğer çalışma koşullarından doğan yükümlülüklerini sürdürür.
Bu süreçte izin, mesai, puantaj ve personel bilgilerinin düzenli şekilde takip edilmesi İK departmanlarının işini kolaylaştırır.
İhbar süresine uyulmadan iş sözleşmesinin sona erdirilmesi durumunda ihbar tazminatı gündeme gelebilir.
Taraflardan birinin kanunda belirtilen bildirim süresine uymadan iş sözleşmesini sona erdirmesi halinde, karşı tarafın ihbar tazminatı talep etme hakkı doğabilir.
İhbar tazminatı hesaplanırken çalışanın ilgili ihbar süresi ve ücret unsurları dikkate alınır.
Genel olarak hesaplamanın temel mantığı:
Günlük brüt ücret × İhbar süresi
şeklindedir.
Ancak uygulamada yalnızca çalışanın çıplak ücretinin dikkate alınması her durumda yeterli olmayabilir. Düzenli olarak yapılan ve para ile ölçülebilen bazı ödemelerin de değerlendirmeye dahil edilmesi gerekebilir.
Bu nedenle gerçek hesaplama yapılırken çalışanın güncel ücret ve bordro bilgilerinin dikkate alınması önemlidir.
Not: İhbar tazminatı ve iş hukuku uygulamalarında somut olayın özellikleri sonucu değiştirebilir. Kesin hukuki değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman görüşü esas alınmalıdır.
İhbar süresi boyunca çalışanların sahip olduğu önemli haklardan biri iş arama iznidir.
İşveren tarafından gerçekleştirilen fesihlerde çalışan, yeni bir iş bulabilmesi amacıyla iş arama izninden yararlanabilir.
İş Kanunu kapsamında iş arama izni, ihbar süresi içerisinde günlük en az 2 saat olarak uygulanır.
Bu izin;
İnsan kaynakları açısından burada önemli olan yalnızca iznin yasal olarak tanınması değil, kullanımının da doğru şekilde kayıt altına alınmasıdır.
İhbar süresi devam ederken iş sözleşmesi henüz sona ermediği için tarafların mevcut yükümlülükleri devam eder.
Çalışan;
İşveren;
Bu nedenle işten çıkış sürecinin yalnızca son gün yapılacak işlemlerden oluşmadığı unutulmamalıdır.
İhbar tazminatı ve kıdem tazminatı birbirinden farklı kavramlardır.
İhbar tazminatı, kanunda belirtilen bildirim süresine uyulmamasıyla ilgilidir.
Kıdem tazminatı ise çalışanın belirli koşulları sağlaması ve iş sözleşmesinin belirli şekillerde sona ermesi durumunda gündeme gelen farklı bir tazminat türüdür.
Bu nedenle işten ayrılış süreçlerinde kıdem ve ihbar konularının birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerekir.
Bazı durumlarda bir çalışan hem kıdem tazminatı hem de ihbar tazminatı bakımından hak sahibi olabilir.
İhbar sürecinin doğru yönetilebilmesi için insan kaynaklarının farklı çalışan verilerine aynı anda ulaşması gerekebilir.
Örneğin;
gibi bilgilerin birbiriyle bağlantılı şekilde yönetilmesi gerekir.
Bu kayıtlar farklı Excel dosyalarında veya fiziksel klasörlerde tutulduğunda bilgiye ulaşmak zorlaşabilir ve manuel işlem kaynaklı hata ihtimali artabilir.
İşte bu noktada dijital insan kaynakları platformları, çalışan bilgilerinin merkezi bir yapı üzerinden yönetilmesini sağlar.
HRCORE, insan kaynakları süreçlerini dijitalleştirmek ve çalışan yönetimini daha düzenli hale getirmek amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir İK yönetim platformudur.
Personel yönetimi, izin takibi, giriş-çıkış yönetimi, zimmet, doküman takibi, puantaj, çalışma modeli ve raporlama gibi farklı süreçler tek platform üzerinde yönetilebilir.
Çalışanlara ait bilgilerin merkezi bir sistemde tutulması, insan kaynakları ekiplerinin ihtiyaç duyduğu verilere daha hızlı ulaşmasını sağlar.
HRCORE Personel Yönetimi Modülü ile personel bilgilerinin dijital ortamda yönetilmesi ve çalışan süreçlerinin merkezi olarak takip edilmesi mümkündür.
İzin taleplerinin oluşturulması, yönetici onayları ve izin bilgilerinin takip edilmesi dijital ortamda gerçekleştirilebilir.
HRCORE'nin İzin Yönetimi Modülü; izin taleplerinin yönetilmesi, izin hesaplamalarının takip edilmesi ve kullanım raporlarının oluşturulmasını destekler.
Çalışanların işe giriş ve çıkış bilgileri, çalışma süreleri ve devamsızlık durumları HRCORE üzerinden takip edilebilir.
Özellikle QR kod ile mobil giriş-çıkış yöntemi sayesinde çalışanlar şirket konumundayken mobil cihazları üzerinden QR kod okutarak giriş ve çıkış işlemlerini gerçekleştirebilir. Bu yöntemde ek bir cihaza ihtiyaç duyulmaz.
İşten çıkış ve ücret süreçlerinde çalışma kayıtlarının düzenli tutulması önemlidir.
HRCORE'nin puantaj raporu özelliği sayesinde çalışan bazlı aylık puantaj verileri alınabilir ve bu veriler üzerinden gerekli işlemlerin yürütülmesi kolaylaştırılabilir.
İK süreçlerinde çalışan belgeleri ve onay gerektiren işlemler de önemli bir yer tutar.
HRCORE üzerinden şirket ve departman bazlı doküman paylaşımı yapılabilir; onay gerektiren prosedürler sistem üzerinden yayımlanarak çalışanlardan dijital onay alınabilir.
Ayrıca Aksiyonlar Paneli sayesinde belge onayları, talep formları ve bekleyen işlemler tek ekrandan takip edilebilir.
İhbar süreçlerinde dijital insan kaynakları yönetimi kullanmanın işletmelere sağlayabileceği başlıca avantajlar şunlardır:
1. Bilgiye hızlı erişim:
Çalışan geçmişi, izinler ve çalışma kayıtları merkezi sistem üzerinden takip edilebilir.
2. Manuel işlem yükünün azalması:
Farklı Excel dosyaları arasında bilgi aramak yerine çalışan verileri tek platformda yönetilebilir.
3. Daha düzenli kayıt yönetimi:
Personel ve İK süreçlerine ilişkin bilgiler dijital ortamda saklanabilir.
4. Raporlama kolaylığı:
Çalışma ve puantaj verileri ihtiyaç duyulan dönemlere göre raporlanabilir.
5. İK süreçlerinde standartlaşma:
İzin, giriş-çıkış, doküman, onay ve personel işlemleri belirli bir sistem üzerinden yürütülebilir.
İşletmelerde ihbar süreci yönetilirken bazı temel hatalarla karşılaşılabilir.
İhbar süresinin belirlenmesinde çalışanın kıdemi kritik olduğu için işe giriş bilgilerinin doğru tutulması gerekir.
Fesih bildiriminin tarihi ile işten ayrılış tarihinin birbirine karıştırılması süreçte hatalara neden olabilir.
Çalışanın izin, devamsızlık ve çalışma bilgilerinin farklı dosyalarda tutulması İK ekiplerinin ihtiyaç duyduğu bilgiye ulaşmasını zorlaştırabilir.
Çalışan sayısı arttıkça manuel takip ve hesaplama yöntemlerinde hata riski de artabilir.
Bu nedenle İK süreçlerinin mümkün olduğunca merkezi ve dijital bir yapı üzerinden yönetilmesi işletmeler açısından önemli bir avantaj sağlayabilir.
İhbar süresi, işten ayrılış sürecinin yalnızca bir parçasıdır. Doğru bir süreç yönetimi için çalışanın kıdeminden izin kayıtlarına, çalışma bilgilerinden puantaja ve gerekli belgelere kadar birçok verinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle çalışan sayısının arttığı işletmelerde bu bilgilerin manuel yöntemlerle takip edilmesi hem zaman kaybına hem de operasyonel hatalara yol açabilir.
HRCORE, personel yönetimi, izin, giriş-çıkış, puantaj, doküman, zimmet ve çalışma modeli gibi İK süreçlerini dijital bir platformda bir araya getirerek insan kaynakları operasyonlarının daha düzenli yönetilmesine yardımcı olur.
İnsan kaynakları süreçlerinizi Excel dosyalarından ve dağınık operasyonlardan çıkararak daha merkezi bir yapıya taşımak istiyorsanız, HRCORE ile dijital İK yönetiminin avantajlarını keşfedebilirsiniz.